بناهای تاریخی ترک می‌خورند

0
145
ترک بناهای تاریخی

ترک در بناهای تاریخی، علامت یک بیماری در بناست و تا این بنا معاینه نشود نمی‌توان گفت ترک برای چه به‌وجود آمده و با آن باید چه کار کرد. بنابراین هر بنایی که ترک می‌خورد جمعی از متخصصان مرمت به سراغ بنا می‌روند و با واکاوی شرایط آن، تخمین می‌زنند ترک فعال است یا غیرفعال و در صورتی که فعال است سرعت ترک چقدر است و درمجموع چقدر می‌تواند به بنا آسیب برساند.

در برخی موارد وقتی بنایی ترک می‌خورد، لازم است مرمت اضطراری انجام شود و در برخی موارد باید به استحکام‌بخشی بنا اندیشید.
گاه می‌توان پی بنا را محکم کرد و گاهی باید با مواد شیمیایی ترک‌ها را پر کرد اما قبل از اینکه هر کدام از این راهکارها اجرا شود باید عامل ایجاد آسیب و ترک در بنا رفع شود.

درواقع عوامل بسیار مختلف و متنوعی ممکن است منجر به ترک یک بنای تاریخی شود، یک سری از عوامل مربوط به ذات خود بناست و مصالحی که در آن استفاده شده و تکنیک ساخت و معماری بنا؛ بنابراین ممکن است یک بنا از زمان ساخته شدن با مشکلاتی متولد شده باشد و به مرور زمان با ترک خوردن نشانی از آن مشکلات را بروز دهد. البته توپوگرافی یک منطقه و مثلا نشست زیر سازه هم در ترک خوردن بنا موثر است. ممکن است معمار در زمان ساخت بنا پی درستی برای آن طراحی نکرده باشد و نشست زمین منجر به ترک بنا شود.

شرایط اقلیمی و آب‌وهوا و سرد و گرم شدن محیط اطراف بنا هم می‌تواند در زمره عواملی قرار بگیرد که منجر به ایجاد ترک در بناهای تاریخی می‌شود. البته رانش زمین، زلزله و عوامل طبیعی غیرقابل‌پیش‌بینی هم در ترک خوردن یا وارد شدن آسیب جدی به بناها موثر است. اینها همه عواملی است که در سراسر جهان می‌تواند یک بنای تاریخی را تهدید کند و منجر به ترک خوردن، آسیب دیدن یا حتی فروپاشیدن و تخریب کامل بنا شود.

سی و سه پل

برای مواجهه با هر کدام از این عوامل هم با توجه به شرایط و موقعیت بنا راهکاری اندیشیده می‌شود. مثلا ممکن است در جایی به خاطر حفاظت بنا از آب‌وهوای بد، روی آن حفاظ قرار داد و در جایی دیگر سعی کرد کنترل شرایط را با تغییر بعضی از المان‌ها به دست گرفت.

آنچه در پیشگیری از ترک خوردن یک بنا و مرمت آن پس از اینکه ترک خورد، اهمیت دارد این است که اول عامل به‌وجودآورنده آن به وسیله کارشناسان مرمت، کشف و سپس با توجه به شرایط بنا راهی برای رفع آن اندیشیده شود.

اما در بین عوامل مختلفی که منجر به ترک بنا می‌شود، عامل انسانی یکی از مهم‌ترین عوامل مشکل‌ساز برای بناهای تاریخی به‌شمار می‌آید. به‌خصوص اینکه در کشور ما با توجه به اینکه آثار و بناهای تاریخی زیادی وجود دارد و حتی بسیاری از آنها ثبت ملی هم نشده است، مساله عامل انسانی در تخریب و آسیب دیدن بناهای تاریخی بسیار مهم، تاثیرگذار است.

درواقع آن چیزی که به نام عامل انسانی در تخریب و آسیب دیدن بناها نام می‌بریم، می‌تواند از موضوع جزئی مانند فرهنگ عمومی در استفاده و بازدید از بناها آغاز شود و تا اجرای پروژه‌های بزرگ عمرانی بدون درنظر گرفتن نظر کارشناسان باستان‌شناسی توسعه داشته باشد.

برای مثال زمانی که پل تاریخی سی و سه پل را مورد نظر قرار می‌دهیم با پروژه عمرانی ساخت مترویی مواجه هستیم که به مرور زمان به پل آسیب می‌زند. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که طبق قانون، اجرای هر پروژه عمرانی باید زیر نظر سازمان میراث فرهنگی انجام شود و پروژه باید به تصویب سازمان میراث فرهنگی برسد. زمانی که به این پروژه‌ها نگاه می‌کنیم می‌بینیم عزمی جدی برای هماهنگ کردن پروژه‌های ملی با میراث فرهنگی و بناهای تاریخی وجود ندارد. درواقع زمانی که ترک‌ها و آسیب‌هایی که به بناهای تاریخی وارد می‌شود به عاملی با عنوان عامل انسانی باز می‌گردد نمی‌توان برای آن ترک یا آسیب به دنبال راهکاری مانند پر کردن ترک و… باشیم.

عملا آنچه جلوی آسیب دیدن بیشتر بنا را می‌گیرد، رفع کردن عامل به‌وجودآورنده آن آسیب است. برای مثال زمانی که داریم از ترک‌های سی و سه پل حرف می‌زنیم باید بدانیم پروژه مترو این شهر (عامل انسانی) منجر به این موضوع شده است و باید راهکاری برای رفع این عامل مخرب بیابیم نه اینکه بگوییم ترک را با فلان راهکار پر می‌کنیم.

حال اینکه در سراسر جهان، آثار و بناهای تاریخی به عنوان نماد هویتی یک ملت سرسختانه حفظ می‌شوند و همه پروژه‌های عمرانی‌شان با درنظر گرفتن ایمنی این بناها طراحی و اجرا می‌شود. ایجاد تونل‌های مترو برای تشکیل شبکه‌های ارتباطی قطار شهری باعث می‌شود بافت‌ها و محدوده‌های مختلف و متنوع شهر با تبعات عملیات‌های اجرای پروژه درگیر شده و به این ترتیب بر این محدوده‌ها نیز تاثیر بگذارند.

یکی از بافت‌هایی که در شهرها با پدیده مترو در تماس خواهد بود بافت‌های میراثی، تاریخی و تمدنی هر شهر است که عبور قطار شهری و حتی ایجاد مسیر برای عبور مترو برای چنین بافت‌هایی که استحکام چندان زیادی ندارند خطرساز است. این اثرات مخرب در حین ساختن مترو و پس از آن، زمان حرکت مترو و به واسطه لرزش‌های ایجادشده از آن به‌وجود می‌آید.

خرید آنلاین بلیط هواپیما
خرید آنلاین بلیط قطار
خرید آنلاین بلیط اتوبوس
رزرو آنلاین هتل